Güzelavratotu

Eflatun renklilerden devam edelim... Zehirli bir çiçek olan Güzelavratotu, ya da Atropa belladona’nın İngilizce adı “Deadly nightshade”, ölümcül gece gölgesi anlamına geliyor.

Patlıcangiller familyasından oldukça yaygın çok yıllık bir yabani bir bitki olan güzelavratotu neredeyse her yerde karşınıza çıkabilir. Benim her yürüyüşe çıktığımda rastladığım bir bitkidir. Özellikle bitkinin kökü ve parlak siyah boncuk gibi görünen meyvaları çok zehirlidir. Köküne kadar inmeye de gerek yok, iki ya da beş adet meyvasını, veya bir adet yaprağını yemek ölümle sonuçlanırmış. Çok iyi bildiğiniz patlıcan, patates ve domatesle aynı aileden gelen bu bitkinin tohumları, tatlı meyvalarını tüketen kuşlar tarafından doğaya yayılır. (Bu arada bir ek bilgi, sık sık kullandığımız patlıcan, domates ve patates gibi bitkilerin yeşil kısımları da zehirlidir).

İyi de hayvanlar nasıl olup da zehirlenmiyor diye soracak olursanız, meyvanın çekirdek kısmı asıl zehiri taşıyor, kuşlar da bitkinin sadece etli kısmını yiyor ve çekirdeğini çiğnemeden yutmuş oluyorlar. Sonra dışkılarını bıraktıkları yerlerde tohum yeni bir bitkiyi oluşturuyor. Güzelavratotunun çan şekilli eflatun renkli içeklerini Haziran’dan Ağustos’a kadar görebiliriz...

Yunan mitolojisinde üç kader kısmet tanrıçası var. Clotho insan hayatını temsil eden ipliği eğirir, Lachesis bu ipin uzunluğunu belirler ve Atropos ise bu ipliği kesermiş. Kaderin ağlarını örmesi ya da hayatın pamuk ipliğine bağlı olması gibi deyimler de buradan türemiş olmalı. Yaşama noktayı koyan tanrıça Atropos da adını bu zehirli bitkiye vermiş...

Tıpta ilaç yapımında da kullanılan bitkiyi haliyle öncelikle cadılar keşfetmiş. Cadılar da genellikle güzel kadınlardır ya belki bitkinin adı da ordan geliyor. Güya uçan süpürgelerini bu bitkiyi, “artık tanıdığımız” bir başka çiçek olan haşhaş ve birkaç başka otu karıştırarak yaptıkları bir merhemle ovarak uçuşa hazır hale getiriyorlarmış. “Yok daha neler, amma da uydurdun Okan” dediğinizi duyar gibiyim. Uydurmama gerek yok ki uyduran uydurmuş bile... Neyse efendim, buyurun güzelavraotu karşınızda, güzel mi değil mi artık kararını siz verin.